Göz yaralanmalarının büyük çoğunluğu doğru koruyucu gözlükle önlenebilir. Ancak bir gözlüğün hangi darbeye, hangi kimyasala veya hangi ışına karşı koruduğu, çerçeve ve lens üzerine basılı EN 166 kodlarında gizlidir. Bu rehberde EN 166 işaretlemesini baştan sona okumayı ve iş kolunuza uygun gözlüğü seçmeyi anlatıyoruz.
EN 166: Kişisel Göz Korumasının Temel Standardı
Her uygun koruyucu gözlüğün hem çerçevesinde hem lensinde işaretler bulunur. Bu işaretler birlikte okunur.
Lens Üzerindeki İşaretler (soldan sağa)
- Filtre kodu (varsa): 2/2C = UV, 3 = IR (kızılötesi), 4 = güneş/parlama, 5–6 = güneş + IR koruması; ardından koyuluk kademesi (ör. 5-2.5).
- Üretici kimliği: Markanın tanımlayıcı harf/logosu.
- Optik sınıf: 1 (sürekli kullanım, en net), 2 (aralıklı), 3 (yalnızca kısa süreli). İşyerinde sürekli takılacak gözlük Optik Sınıf 1 olmalıdır.
- Mekanik dayanım / darbe: işaretsiz = temel; S = artırılmış sağlamlık; F = düşük enerji darbe (45 m/s); B = orta enerji (120 m/s); A = yüksek enerji (190 m/s).
- T harfi: Darbe direncinin uç sıcaklıklarda da (-5°C / +55°C) geçerli olduğunu belirtir (ör. FT, BT, AT).
Çerçeve Üzerindeki Alan (Kullanım) Kodları
- 3 – Sıvı sıçraması ve damlacık (kimyasal).
- 4 – İri toz partikülleri (>5 µm).
- 5 – Gaz ve ince toz.
- 8 – Kısa devre elektrik arkı.
- 9 – Erimiş metal ve sıcak katı sıçraması.
Ek Kalite Sembolleri
- K – Yüzey aşınmasına (çizilmeye) karşı dayanıklı kaplama.
- N – Buğulanmaya (anti-fog) karşı dayanıklı kaplama.
- R – Kızılötesi yansıtıcı (artırılmış yansıtma).
Lens Kaplamaları Neden Önemli?
Çizilmez (K) kaplama tozlu ortamda lens ömrünü uzatır ve görüşü net tutar; buğu önleyici (N) kaplama sıcak/nemli ortamdan soğuğa geçişte veya maske altında görüşün kapanmasını engeller. İç mekandan dışarı sık girip çıkan çalışanlarda K+N kombinasyonu en konforlu seçenektir. Ayna (mirror) ve tonlu kaplamalar ise dış ortamda parlamayı azaltır.
Gözlük Tiplerine Göre Seçim
- Çapak (koruyucu) gözlükleri – Taşlama, kırma ve genel imalatta sıçrayan partiküllere karşı. F/B darbe sınıfı önerilir. Çapak gözlükleri.
- Goggle (tam kapalı) gözlükler – Toz, sıvı ve gaz için tam sızdırmazlık; kimyasal ve tozlu işlerde. Goggle gözlükler.
- Gözlük üstü gözlükler – Numaralı gözlük kullananlar için üzerine takılabilen model. Gözlük üstü gözlükler.
- Kaynakçı gözlükleri – Uygun IR/koyuluk filtreli; kaynak parlamasına karşı. Kaynakçı gözlükleri.
- Kimyasal iş gözlükleri – Alan kodu 3 (sıvı sıçraması) olan sızdırmaz modeller. Kimyasal iş gözlükleri.
- Laboratuvar gözlükleri – Hafif, sıçramaya karşı; K/N kaplamalı. Laboratuvar gözlükleri.
- UV iş gözlükleri – Dış ortam ve UV kaynaklı işlerde 2C/5 filtreli. UV iş gözlükleri.
Örnek İşaret Okuma
Lens: 1 F K N – Optik Sınıf 1 (sürekli kullanım) + düşük enerji darbe (F) + çizilmez (K) + buğu önleyici (N). Çerçeve: EN166 3 4 F – sıvı sıçraması (3) + iri toz (4) + düşük enerji darbe (F) korumalı. Bu kombinasyon genel imalat için güçlü bir seçimdir.
Tüm modelleri İş Gözlükleri koleksiyonunda inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Buğu yapmayan iş gözlüğü var mı?
Evet, lensinde "N" işareti bulunan (buğu önleyici / anti-fog kaplamalı) gözlükler buğulanmayı geciktirir. Sıcak-nemli ortam veya maske altı kullanımda N kaplamalı modeller tercih edilmelidir.
EN 166'daki F, B ve A ne demek?
Bunlar mekanik darbe dayanımıdır: F düşük enerji (45 m/s), B orta enerji (120 m/s), A yüksek enerji (190 m/s) darbeye karşı koruma sağlar. Yanında T varsa (FT/BT/AT) darbe direnci uç sıcaklıklarda da geçerlidir.
Numaralı gözlük üstüne takılan koruyucu gözlük var mı?
Evet, "gözlük üstü" (OTG) modeller numaralı gözlüğün üzerine takılacak şekilde tasarlanmıştır ve reçeteli gözlük kullananlar için uygundur.
Çizilmeye dayanıklı gözlük nasıl anlaşılır?
Lensinde "K" işareti bulunan gözlükler yüzey aşınmasına (çizilmeye) karşı dayanıklı kaplamalıdır ve tozlu ortamlarda lens ömrünü uzatır. İdeal olan K ve N kaplamanın bir arada olmasıdır.
Sürekli kullanım için hangi optik sınıf gerekir?
Optik Sınıf 1 sürekli kullanım için en nettir; Sınıf 2 aralıklı, Sınıf 3 yalnızca kısa süreli kullanım içindir. Gün boyu takılacak gözlük Optik Sınıf 1 olmalıdır.